Giảm tình trạng lao động Việt tại Hàn cư trú bất hợp pháp

TTLĐ - Sau 6 tháng thực hiện ''Biên bản ghi nhớ đặc biệt về phái cử và tiếp nhận lao động Việt Nam'' trong khuôn khổ Chương trình cấp phép việc làm cho lao động xuất khẩu của Hàn Quốc (Chương trình EPS) được ký kết ngày 31/12/2013, đến nay tỷ lệ lao động Việt Nam bỏ trốn tại Hàn Quốc đã bước đầu có sự chuyển biến.

Phóng viên Thông tấn xã Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Lương Đức Long, Phó Giám đốc Trung tâm Lao động ngoài nước (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) về những giải pháp để tiếp tục giảm số lao động Việt Nam hết hạn hợp đồng, ở lại cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc.

- Xin ông cho biết, từ đầu năm đến nay có bao nhiêu lao động Việt Nam được quay trở lại làm việc tại Hàn Quốc ? 

Phó giám đốc Lương Đức Long: Sau khi Bộ Lao động-Thương binh & Xã hội và Bộ Lao động và Việc làm Hàn Quốc ký "Biên bản ghi nhớ đặc biệt về phái cử và tiếp nhận lao động Việt Nam" trong khuôn khổ Chương trình EPS, đến nay, số lao động Việt Nam được các chủ doanh nghiệp Hàn Quốc ký hợp đồng lao động lên tới 5.000 người, trong đó, lao động mới đạt yêu cầu qua các kỳ thi tiếng Hàn là 3.570 người; lao động về nước đúng hạn sau khi hết hạn hợp đồng, đạt yêu cầu qua các kỳ thi tiếng Hàn được chủ lao động sử dụng lao động Hàn quốc lựa chọn là 1.450 người. 

Ngoài ra, số lao động trung thành, mẫu mực sau khi hết hạn hợp đồng về nước qua Trung tâm lao động ngoài nước nước đăng ký là trên 200 người, trong đó có 177 lao động đã xuất cảnh sang Hàn Quốc làm việc. 

Trong 6 tháng đầu năm, trong số 5.000 lao động được chủ sử dụng Hàn Quốc ký hợp đồng, có 4.810 lao động đã thực hiện ký quỹ 100 triệu đồng và 2.179 lao động đã xuất cảnh sang Hàn quốc làm việc. 

Có thể nói, với chính sách ưu đãi của phía Hàn Quốc, số lao động đã hết hạn hợp đồng về nước đúng hạn, muốn quay trở lại làm việc có hai đối tượng: lao động phải tham dự kỳ thi tiếng Hàn và lao động trung thành, mẫu mực. Số lượng lao động đăng ký tham dự hai kỳ thi tiếng Hàn quý I và II đã tăng lên đáng kể. Bên cạnh đó, số lao động trung thành, mẫu mực qua Trung tâm lao động ngoài nước để đăng ký làm thủ tục quay trở lại Hàn Quốc làm việc cũng tăng lên.

- Thưa ông, số lao động Việt Nam không về nước, ở lại cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc hiện nay đã giảm chưa và biện pháp nào để giảm số lao động này ? 

Phó Giám đốc Lương Đức Long: Từ đầu năm đến nay, dưới sự chỉ đạo của Bộ Lao động -Thương binh & Xã hội, các đơn vị chức năng đã phối hợp với Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố có nhiều lao động hết hạn hợp đồng trong năm 2014 như Thái Nguyên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Vĩnh Long... triển khai các biện pháp vận động, tuyên truyền lao động làm việc tại Hàn quốc về nước đúng hạn. 

Sau khi triển khai tại các tỉnh, thành phố, Cục Quản lý Lao động ngoài nước và Trung tâm Lao động ngoài nước tiếp tục tổ chức các hội nghị ở tuyến huyện. 

Nhìn chung, các địa phương đã có sự hợp tác, phối hợp tích cực, mời thân nhân lao động Hàn Quốc đang làm việc đến và đề nghị gia đình vận động người thân trở về đúng hạn. 

Văn phòng quản lý lao động Việt Nam theo Chương trình EPS tại Hàn Quốc cũng phối hợp với Ban quản lý lao động tại Hàn Quốc tổ chức tư vấn, vận động người lao động về nước. 

Đây là hoạt động được tổ chức tương đối liên tục, thường xuyên, có hiệu ứng nhất định đối với số lao động sẽ hết hạn hợp đồng về nước trong 6 tháng cuối năm 2014. 

Theo thông tin do Cơ quan phát triển nguồn nhân lực Hàn Quốc cung cấp, số lao động Việt Nam hết hạn hợp đồng, ở lại cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc trong 6 tháng đầu năm 2014 có giảm nhưng chưa bền vững. 

Từ tháng 4 đến 6/2014, số lao động này vẫn xấp xỉ 39-40 %. Trước đó, tháng 12/2013, có lúc số lao động này giảm xuống dưới 40% nhưng tháng 2-3/2014, tỷ lệ này tăng lên 40-42%, đặc biệt trong tháng 2/2014, tỷ lệ này tăng lên trên 50%. 

- Phóng viên: Trước tình hình trên, ngoài tuyên truyền, Trung tâm Lao động ngoài nước sẽ có những biện pháp mạnh nào để tiếp tục giảm số lao động Việt Nam hết hạn hợp đồng, ở lại cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc, thưa ông?

Phó Giám đốc Lương Đức Long: Để thực hiện các giải pháp giảm tỷ lệ lao động bỏ trốn, ngoài tuyên truyền, vận động, Cục Quản lý Lao động ngoài nước và Trung tâm Lao động ngoài nước đã và đang phối hợp với Cơ quan đại diện Việt Nam tại Hàn Quốc tiến hành lập biên bản, xử lý vi phạm hành chính đối với những người cố tình ở lại cư trú bất hợp pháp sau khi hết hạn hợp đồng.

Đồng thời, thực hiện Nghị định 95/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, các cơ quan chức năng đang thực hiện việc ký quỹ 100 triệu đối với những người đã được chủ lao động Hàn Quốc lựa chọn. 

Với sự nỗ lực của Việt Nam, phía Hàn Quốc đã sửa Luật tuyển dụng đối với lao động nước ngoài, trong đó có việc sửa đổi cách thức chi trả trợ cấp thôi việc cho người lao động. 

Cụ thể, thay vì chi trả mỗi năm một tháng lương tại Hàn Quốc, tới đây, ngày 19/7, phía Hàn Quốc sẽ thực hiện chi trả trợ cấp thôi việc cho người lao động Việt Nam về nước đúng hạn và xuất cảnh ở Hàn Quốc trong vòng 14 ngày, ngay tại Việt Nam. 

"Biên bản ghi nhớ đặc biệt về phái cử và tiếp nhận lao động Việt Nam" trong khuôn khổ Chương trình EPS sắp hết hạn (31/12/2014), vì thế phía Hàn Quốc yêu cầu Việt Nam cần nỗ lực hơn nữa trong việc giảm số lao động hết hạn hợp đồng ở lại cư trú bất hợp pháp, theo đó, phải giảm xuống dưới 30% thì Hàn Quốc mới có thể xem xét mở lại thị trường đối với lao động Việt Nam. 

Hiện nay, nhiều người lao động vẫn chưa ý thức được nguy cơ đóng cửa thị trường lao động Hàn Quốc. Vì vậy, bản thân người lao động và gia đình của họ cần có ý thức trách nhiệm đối với lợi ích chung của cộng đồng. 

Đồng thời, chính quyền các địa phương (từ cấp quận, huyện, xã, phường) cần vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa, thực hiện nghiêm chỉnh tinh thần chỉ thị 12/CT-TTg ngày 30/5/2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường công tác quản lý người lao động Việt Nam tại Hàn Quốc thì mới có thể giảm số lao động cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc xuống dưới 30%.

Read More

Kiên quyết xử lý lao động bất hợp pháp tại Hàn Quốc để lấy lại thị trường

TTLĐ - Liên quan đến các giải pháp để mở lại một trong những thị trường xuất khẩu lao động có sức hút lớn đối với người lao động Việt Nam là thị trường Hàn Quốc, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị về việc tăng cường công tác quản lý người lao động Việt Nam tại Hàn Quốc. Đây được xem là quyết tâm cao của Chính phủ Việt Nam trong việc hạn chế tỷ lệ lao động bất hợp pháp cao, dẫn đến thị trường bị trì trệ và có nguy cơ dừng tiếp nhận lao động Việt Nam.

Ngày 2/6, Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ LĐ-TB&XH cho biết, sau 10 năm triển khai chương trình đưa người Việt Nam đi làm việc tại Hàn Quốc theo thỏa thuận giữa hai chính phủ (EPS) (từ năm 2004 đến nay), đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, đặc biệt là hiệu quả kinh tế.

Mỗi năm Việt Nam đưa được hơn 10.000 lao động đi làm việc tại Hàn Quốc, trong tổng số khoảng 90.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài hằng năm, góp phần không nhỏ nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho gia đình người lao động và tăng nguồn thu ngoại tệ cho đất nước. Tuy nhiên, việc đưa người lao động đi làm việc tại Hàn Quốc từ năm 2011 đến nay đã bị trì trệ bởi tình trạng lao động Việt Nam làm việc tại Hàn Quốc ở lại cư trú và làm việc bất hợp pháp khi hết hạn hợp đồng ngày càng nghiêm trọng, ở mức cao so với 14 nước khác phái cử lao động vào Hàn Quốc.

Để tăng cường công tác quản lý người lao động Việt Nam tại Hàn Quốc trong thời gian tới, theo Chỉ thị số 12/CT-TTg vừa được ban hành ngày 30/5 của Thủ tướng Chính phủ, công tác quản lý người lao động Việt Nam tại Hàn Quốc trong thời gian tới được giao cụ thể cho nhiều bộ, ngành, lãnh đạo UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; các hội, đoàn thể; và các bộ trưởng, thủ trưởng các cơ quan ngang bộ đều có trách nhiệm trong công tác tăng cường quản lý lao động Việt Nam tại Hàn Quốc. Trong đó có biện pháp mạnh là giao cho Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo, tổ chức thực hiện xử lý vi phạm hành chính theo Nghị định 95 (phạt đến 100 triệu đồng đối với lao động hết hạn hợp đồng không về nước); tổ chức cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đã được ban hành và thông tin rộng rãi trong dư luận.

Bộ LĐ-TB&XH là cơ quan chủ trì phối hợp với các cơ quan hữu quan tiếp tục làm việc với phía Hàn Quốc tích cực phối hơp quản lý, xử lý vi phạm và đề nghị phía bạn có biện pháp tăng cường quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Hàn Quốc, xử lý nghiêm các doanh nghiệp nước sở tại sử dụng lao động nước ngoài, trong đó có người lao động Việt Nam một cách bất hợp pháp. 

Ông Đào Công Hải, Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước cho biết, Cục đang chuẩn bị thực hiện ngay các nhiệm vụ mà Thủ tướng giao cho Bộ LĐ-TB&XH. Sang tuần tới, Đoàn công tác của Cục do đồng chí Cục trưởng dẫn đầu cũng sẽ sang Hàn Quốc trao đổi với phía bạn trong việc phối hợp cung cấp thông tin lao động bất hợp pháp; cung cấp thông tin để quản lý lao động tốt hơn, nhất là các lao động chuyển chủ.

Để thực hiện nghiêm việc xử lý vi phạm hành chính đối với lao động hết hạn hợp đồng tại Hàn Quốc không về nước theo Nghị định 95, Cục cũng đã làm việc, phối hợp với cơ quan xuất nhập cảnh tăng cường kiểm tra thông tin để thẩm định danh sách các lao động hết hạn mà chưa về nước. Cùng với đó, Cục đã làm việc với Bộ Tư pháp để cơ quan này phối hợp với cơ quan tư pháp Hàn Quốc trao đổi thông tin về lao động bất hợp pháp, giúp chúng ta có được thông tin về lao động bất hợp pháp một cách chính thống, làm căn cứ để thực hiện xử phạt.

Nếu tổ chức thực hiện được những phần việc trên, gần như chúng ta đã gỡ được nút thắt bấy lâu nay trong việc quản lý lao động Việt Nam tại Hàn Quốc, do việc phía bạn còn chưa chấp nhận cung cấp thông tin của lao động. Việc còn lại là nâng cao ý thức của lao động Việt Nam, hiểu rõ việc đi làm việc ở nước ngoài, ở lại hoặc ra ngoài làm việc không về nước đúng hạn là vi phạm pháp luật, sẽ bị xử lý nghiêm

Read More

Lao động nước ngoài tại Việt Nam: Bó tay trong quản lý?

TTLĐ - Lao động nước ngoài không phép tràn lan trên các công trường Việt Nam đã và đang là vấn đề nhức nhối của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cũng như các bộ, ngành có liên quan từ nhiều năm nay. Dường như các cơ quan chức năng cũng như địa phương đang khá ''lúng túng'' trong việc quản lý, xử lý vấn đề này.

Một nhóm lao động người Trung Quốc tại Dự án Alumin Nhân Cơ

Dễ người

Theo số liệu thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, tính đến năm 2013 có khoảng 77.359 người nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Trong đó, số lao động đã được cấp phép là 40.529 người, không thuộc diện cấp phép là 5.500 người và chưa được cấp phép là 31.330 người. Tuy nhiên, chính bản thân cơ quan này cũng phải thừa nhận một thực tế, số lao động là người nước ngoài làm việc "chui” tại Việt Nam cao hơn con số đó rất nhiều. Hiện đang có hàng chục nghìn lao động phổ thông nước ngoài vào làm việc tại các công trình xây dựng, nhất là các dự án do Trung Quốc trúng thầu, tại nhiều tỉnh như Nhà máy nhiệt điện Quảng Ninh, Hải Phòng, Cà Mau, xi măng Ninh Bình… mà chưa được cấp phép.                                                                                   

Tỉnh Hà Tĩnh là một trong những địa phương “nóng” trong tình trạng lao động Trung Quốc làm việc trái phép. Năm 2013, Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh đã xử phạt 3 nhà thầu (với số tiền 35 triệu đồng), buộc xuất cảnh lao động “chui” trước thời hạn 102 người. Tuy nhiên việc xử lý này không thấm vào đâu so với thực trạng đang diễn ra tràn lan tại địa phương này. Khi dự án Formosa triển khai tại Khu kinh tế Vũng Áng (huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh), nhiều DN, nhà thầu Trung Quốc đã trúng thầu và kéo theo hàng nghìn lao động “chân tay” đi theo. Trong báo cáo ngày 19-3-2014 về tình hình lao động nước ngoài của Ban quản lý Khu kinh tế Vũng Áng thì hiện nay ở Khu kinh tế Vũng Áng có 3.730 người nước ngoài, trong đó chỉ có 1.560 người được cấp giấy phép lao động, chủ yếu là người Trung Quốc. Còn lại phần lớn lao động Trung Quốc đều sang Việt Nam bằng đường du lịch và sau đó ở lại làm thuê. Tương tự, tại các dự án thuộc Trung tâm Điện lực Duyên Hải (huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh) có con số thống kê khoảng 230 lao động đang làm việc nhưng chưa được cấp phép và số lượng hoạt động chui hoàn toàn có thể lớn hơn thế.

Bên cạnh đó, các quy định về người nước ngoài làm việc ở DN FDI cũng chưa chặt chẽ dẫn tới hiện tượng người nước ngoài cư trú ngay trong văn phòng làm việc ở các khu công nghiệp để vừa giảm chi phí vừa né tránh được sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng địa phương. Nhiều người nước ngoài dùng hộ chiếu du lịch để làm việc trong các dự án. Số này chủ yếu là lao động phổ thông thuộc diện không khuyến khích, thậm chí họ còn lập xóm, phố ở một vài địa phương với nếp sinh hoạt khác biệt, nhiều khi xảy ra những xô xát với người địa phương và việc xử lý cũng rất khó khăn.

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội vừa ban hành Thông tư số 03/2014/TT-BLĐTBXH hướng dẫn một số quy định về lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Theo đó, trước ít nhất 30 ngày kể từ ngày dự kiến tuyển lao động nước ngoài, người sử dụng lao động phải báo cáo giải trình nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài, bao gồm: vị trí công việc, số lượng, trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, mức lương, thời gian làm việc tới Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi người sử dụng lao động đặt trụ sở chính. Thông tư cũng quy định trách nhiệm của chủ tịch UBND cấp tỉnh trong việc chỉ đạo các cơ quan chức năng địa phương tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật; kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật về việc tuyển và quản lý lao động nước ngoài làm việc trên địa bàn.

Khó ta

Trong khi hiện nay mỗi lao động Việt Nam được đưa ra nước ngoài làm việc phải đáp ứng rất nhiều loại giấy tờ, được tuyển chọn rất gắt gao, chất lượng lao động phải đáp ứng được hàng loạt các yêu cầu của nước sở tại, khi lao động chuyển sang làm việc cho chủ sử dụng khác cũng phải được sự đồng ý của cơ quan quản lý. Phần lớn lao động ở đâu, làm gì cơ quan quản lý của họ đều biết và nắm rõ. Khó khăn ngay từ khâu tuyển chọn đầu vào nên mỗi năm Việt Nam chỉ XK được gần 80.000 lao động.

Việc tuyển chọn và đưa lao động sang nước ngoài làm việc gặp không ít khó khăn cùng với đó là việc phải cạnh tranh với các lao động nước ngoài không phép tại những công trình xây dựng nằm ngay trên mảnh đất của chính mình đã đẩy lao động Việt Nam vào tình trạng thất nghiệp gia tăng. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, trong năm 2013 tỷ lệ thất nghiệp có xu hướng tăng từ 1,81% - 1,9% so với năm 2012, đặc biệt là ở nhóm lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao. Tại bản báo cáo giải trình tình trạng khó kiểm soát người lao động nước ngoài làm việc không phép tại Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Phạm Thị Hải Chuyền cho biết, cùng với sự tăng lên của tỉ lệ thất nghiệp của lao động Việt Nam là sự tăng lên của lực lượng lao động Trung Quốc dù không có chuyên môn nhưng lại “núp bóng” các chuyên gia, kỹ sư và nhận mức lương cao hơn lao động người Việt Nam.

Lúng túng trong quản lý

Bà Nguyễn Thị Hải Vân, Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) cho biết, tại Việt Nam hiện tồn tại 3 loại lao động nước ngoài gồm: các dự án do nước ngoài trúng thầu; khách đi du lịch vào Việt Nam nhưng sau đó không có tiền, ở lại đi kiếm việc để sống; một số nhập cảnh chui vào Việt Nam. Số này vi phạm về cư trú, visa… quản lý rất khó khăn, trục xuất họ cũng khó, nhất là lao động từ các nước châu Phi, có những nước không có cơ quan đại diện ngoại giao.

Tồn tại đã lâu và có nhiều bất cập nhưng hiện việc xử lý lao động nước ngoài "chui” gặp rất nhiều khó khăn bởi hiện Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chỉ quản lý thị trường lao động, cấp phép cho lao động nước ngoài, còn chuyện thực thi thế nào và phải rà soát ngay từ đầu vào lại thuộc về cơ quan xuất nhập cảnh và ngành Công an. Khi người nước ngoài vào Việt Nam, họ có quyền đi lại, tạm trú ở bất cứ đâu, do đó, nếu không có sự phối hợp giữa các cơ quan, sự theo dõi sát sao của các địa phương thì rất khó cho việc quản lý họ. Vì vậy cho đến nay, vì thiếu sự phối hợp nên “quả bóng trách nhiệm” xem ra vẫn còn lơ lửng chưa thuộc trách nhiệm của bộ, ngành nào.

Ban quản lý Khu kinh tế Vũng Áng cũng đã phải thừa nhận có một số khó khăn trong việc quản lý lao động nước ngoài như việc kiểm tra các nhà thầu bởi số lượng lao động đông, luôn biến động xuất nhập cảnh liên tục, tạm trú tại nhiều nơi khác nhau nên khó kiểm soát. Trong Khu kinh tế Vũng Áng đang triển khai nhiều dự án có quy mô lớn, các đơn vị chủ đầu tư chỉ kiểm soát được số lượng nhà thầu chính mà chưa kiểm soát được hết các nhà thầu phụ, vì vậy việc quản lý các nhà thầu còn nhiều khó khăn. Đặc biệt, một số nhà thầu đã được các địa phương khác cấp giấy chứng nhận đầu tư, tiến hành các thủ tục về lao động nước ngoài tại tỉnh, thành phố khác, khi thực hiện gói thầu tại Khu kinh tế Vũng Áng không khai báo danh sách người nước ngoài đã gây khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan Nhà nước. Lực lượng lao động “chui” này không chỉ gây mất trật tự an ninh xã hội mà còn khiến lao động Việt Nam phải chịu cảnh thất nghiệp trong khi những công trình xây dựng lại nằm ngay trên mảnh đất của chính mình và tạo công ăn việc làm cho những lao động nước ngoài không phép.

Việc số lao động nước ngoài tăng mạnh trong khi thủ tục pháp lý bị buông lỏng đã bộc lộ sự bất cập trong việc quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam. Theo ông Đặng Như Lợi - nguyên Phó chủ nhiệm Uỷ ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội, nếu các cấp xã, cấp huyện làm đầy đủ, chặt chẽ theo đúng Luật Cư trú thì khó có thể phát sinh tình trạng lao động nước ngoài làm việc “chui” tại Việt Nam. Trên thực tế, chính quyền các địa phương đã không làm hết trách nhiệm của mình khi chỉ cần căn cứ theo Luật Cư trú thì những lao động nước ngoài thuộc diện phải có giấy phép lao động khi chưa hoàn thiện các thủ tục sẽ không được phép lao động tại Việt Nam.

Read More